Teknoloji o kadar hızlı değişiyor ki bu hızın gerisinde kalmamak için mevcut teknolojik gücü doğru yönetecek bir topluma dönüşmek zorundayız. İşte bu çerçevede son dönemlerde çokça adından bahsedilen Endüstri 5.0 ‘ın merkezinde akıllı makinalar değil insanlar var.

Almanya’da 1911’de ortaya çıkan ve hayatımıza insansız teknoloji devrimini getiren Endüstri 4.0’dan hemen sonra Japonya tarafından 2017 yılının sonlarında insan dostu teknoloji merkezli 5.0 Toplum yaklaşımı ortaya atıldı. Günümüz insanının yapay zekâ ve teknoloji ile gerçekten çok güçlü bir bağı var. Endüstri sektöründen sosyal hayatımıza kadar teknoloji ile o kadar içli dışlıyız ki artık onsuz yapamaz hale geldik.

Gelişen teknoloji sayesinde makineler ve robotlar pek çok alanda bizlere yardımcı olarak işlerimizi kolaylaştırdı. Aynı zamanda yaşantımızı ve düşünce şeklimizi de değiştirdiler. Bu değişimin getirdiği yarar ve zararlar bilimsel ortamlarda özellikle toplum bilimciler arasında araştırma konusu oldu. Bu araştırmalar sonucunda teknolojik gelişmelere ayak uydurabilen bilinçli toplum gerçeğine ulaşıldı.

Endüstri 5.0 a özetle teknolojik gücü doğru ve yerinde yönetebilecek bilinçli toplum oluşmasına katkı sağlamayı amaçlayan bir düşünce sistemidir. Endüstri 5.0 ya da Toplum 5.0; Endüstri alanında ortaya çıkan otonomlaşma süreci sonrasında çalışanların işsiz kalma riski ortaya çıkarken “insana odaklı ve yararlı teknolojiler” fırsatı sunuyor.

Endüstri 5.0’a Nasıl Gelindi?

Teknolojideki gelişmeler beraberinde sanayi devrimlerini de getirdi. Bunu daha iyi anlayabilmek için endüstri devrimlerin nasıl ortaya çıktığına bir göz atabiliriz.

Endüstri 1.0: Su ve buhar gücü ile çalışan makinelerin icat edilerek, bunların endüstri alanında kullanılması ile başladı.

Endüstri 2.0: Elektriğin keşfi ve elektriğin üretim bantlarında kullanılarak seri üretime geçilmesi.

Endüstri 3.0: Dijital, elektronik ve bilişim sistemlerin ortaya çıkması ile yazılım destekli üretim yapılmaya başlandı. Bilgisayar sistemleri de üretim süreçlerine dahil olunca seri üretim hız kazandı. Her ne kadar makineleşme artsa da hala insan gücüne ihtiyaç vardı.

Endüstri 4.0: Artık insan gücü önemini kaybetmeye yerini insan yerine düşünen ve hareket eden sistemlere bıraktı. Nesnelerin interneti ve Hizmetlerin interneti sistemlerinin kullanılmaya başlanmasıyla akıllı fabrikalar ortaya çıktı, verimlilik ve karlılık arttı.

Toplum 5.0 : Toplum 5.0 her şeyden önce Endüstri 4.0 ‘nın hayatımıza getirdiği; Yapay zeka, Nesnelerin interneti (loT), robotik sistemler gibi yenilikleri hem farklı üretim sahalarında hem de insanların sosyal hayatlarına katarak, çeşitli sosyal problemleri çözebilen bilinçli bir toplum oluşturmayı hedefliyor.

Toplum 5.0 ‘ın Hedefleri

  • Çok hızlı artan dünya nüfusuna karşı çözümler üretmek,
  • Sanal dünya ile fiziksel dünyanın entegre edilerek beraber çalışmasının sağlanması,
  • Nesnelerin interneti sistemlerinden toplum yararı öncellikli olacak şekilde faydalanılması,
  • Artık büyük bir sorun haline gelen çevre kirliği ve doğal afetler için çözüm yollarının üretilmesi.

Toplum 5.0 ‘ın Önündeki Engeller

Toplum 5.0 ’ın tam anlamı ile uygulanması, faaliyet sahalarında insanın gerçek katılımlı yüzde yüz iş birliğini gerektirmektedir. Gerek insan faktörü gerek diğer faktörler Toplum 5.0’ın uygulanmasını zorlaştırabilir. Bu faktörler;

  • Hukuk sisteminde karşılaşılacak hukuki problemler,
  • Nitelikli iş gücü eksikliği,
  • Sosyo-politik alanda oluşabilecek ön yargılar,
  • Toplumun gösterebileceği direnç,
  • Dijitalleştirme alanındaki bilimsel boşluklardır.

Süper Akıllı Toplum

Toplum 5.0; içinde bulunduğumuz elektronik dönüşüm çağına ve Endüstri 4.0 ‘a gerek birey gerek toplum olarak gerçek manası ile uyum gösterebilmesi için bilim ve teknolojinin önderliği altında siber ve fiziksel alanın birbirlerine yüksek seviyede entegre olduğu “Süper Akıllı Toplum” olarak tanımlanmaktadır.

Japonya Toplum 5.0’ı teknolojik gelişmelerin hayatımıza kattığı dijitalleşme ve robotların etkisini çeşitli yönlerden değerlendirerek, insanlar ile robotların ilişkilerini en yararlı düzeyde sağlanabileceği “Süper Akıllı Toplum” düşüncesini ortaya koymaktadır. Bu şekilde artık bilgi toplumundan süper akıllı topluma geçişin Toplum 5.0 ile gerçekleşebileceğini ifade etmektedir.

Artık insanlık avcı toplum ile başlayan gelişim sürecinde; bilgi toplumundan sonra süper akıllı topluma dönüşmenin eşiğinde bulunmaktadır. Bunun için Japonya geleceği şekillendirmek için; mobil sektörün desteklenmesinden, verilecek olan mesleki eğitimlere ve bu faaliyet alanına eklenecek yeni bölümlere kadar planlamalara ve yatırımlarına artan bir ivme ile devam etmektedir.

Süper Akıllı toplumlar için tek amaç üretimde kar elde etmek değil bunun yanında teknolojiden faydalanarak yaşam koşullarına rahatlık, kolaylık, katma değeri yüksek yenilikler katmaktır.