İngilizce Manufacturing Execution System kelimelerinin kısaltmasından meydana gelen MES, Türkçe’ye “Üretim Yönetim Sistemi” olarak çevrilmektedir. MES ile herhangi bir ürünün üretimi sırasında kullanılan tüm yöntemlerin çevrimiçi veri akışı sağlanmaktadır. MES için bu tanımı daha da açmamız gerekirse; herhangi bir işletmede ister bir atölye olsun isterse bir fabrika kontrolleri tek bir noktadan üretim sistemlerine ya da veri akışlarına bağlayan bilgi sistemleridir diyebiliriz. Bu sistemler ile hammaddenin mamule dönüşüm sürecini izlemek, kontrol etmek ve raporlamak için kullanılan bilgisayar sistemleridir.

MES geçmişten günümüze gelirken birçok alanda evirilmiştir. MES’e benzer birçok sistem, 70’li yılların başında üretim şemaları hesaplamalarının otomatik hale gelebilmesi için çeşitli yazılımlar kullanılmıştır. Gün geçtikçe bu uygulamalar geliştirilmiştir. Bu uygulamalara örnek vermek gerekirse; 80’li yılların başında üretimde malzeme planlaması, kontrol edilmesi ve üretimin tanımını yapabilen MRP (Malzeme ihtiyaç planlaması) sistemi geliştirilmiştir. MES uygulamaları 80’li yılların sonunda basit şekilde veri toplama uygulaması olarak ortaya çıkmış ve günümüzde gelişerek modern bir yazılım olarak yoluna devam etmektedir.

MES Uygulamalarının Temel İşlevleri Nelerdir?

MES’in en temel işlevi üretim sürecinde insan müdahalesine ihtiyaç duymadan çalışarak kontrollü şekilde işlem akışını sağlayabilmesidir. Bu sayede üretimin tamamen gözlem altına alınması mümkündür. MES sayesinde verilerin henüz toplanma aşamasından üretimdeki tüm süreci kontrol edebilmek ve üretimi değerlendirmek mümkün kılınmaktadır. MES’in bir diğer işlevi ise işletme içerisinde bulunan çalışan personellerin ya da üretimde kullanılan ekipmanların doğru alanda ve etkin şekilde kullanılmasını sağlayan iş gücü yönetimini sağlamasıdır.

Başlıca MES (Üretim Yönetim Sistemi) İşlevleri;

  • Verileri toplama, (Üretim esnasında sahadan gelen verileri anlık olacak şekilde toplar)
  • Verileri belirli bir yerde saklama, (Üretimden gelen verileri düzenleyerek merkezi bir veritabanında saklayabilir)
  • Personel ve kaynak yönetim imkânı sunar,
  • Üretime dair performans analizi yapar,
  • Üretimden başlayan sürecin analizini yapar,
  • İşletmede yer alan diğer tüm bilgi sistemlerinin verilerini entegre ederek tüm verilerin bir yerden erişilir hale gelmesini mümkün kılar,
  • ERP sisteminden gelen verileri düzenleyerek üretimdeki birimlere aktarımı sağlar,
  • Üretimdeki verileri eş zamanlı olarak planlar ve verimlilik ile kaliteyi artırmayı amaçlar.

MES uygulamalarının temel işlevi üretimdeki ürünlerin anlık takibini yaparak denetlemektir. Üretim esnasında kontroller sağlanarak gerekli durumlarda kalite kontrol yapılarak değişim veya gelişim imkânları da sunmaktadır. Üretim yönetim sistemi performansları analiz ederek verimin az olduğu hatta hiç olmadığı alanları tespit eder ve anında müdahale etmenize olanak sağlar.

MES Kullanmanın Avantajları

Üretim yönetim sisteminin fiziksel olarak kullanılması ile MES’in yukarıda bahsettiğimiz işlevlerinden yararlanılması sonucunda getirisi büyük kazanımlar elde edilebilir. Gereksiz üretim, üretimde fazlalık, üretim sahasındaki oluşan atıkların azalması, çalışma ve verimlilik süresinin artması, planlamadan yararlanılması ve bu gibi durumlarda kalitenin artmasıyla maliyetin azalması MES’in kullanımı ile mümkündür. MES ile üretim şeması ve ürünün teslimat süresi kısalmakta, üretilen maddelerin kalitesi artmakta ve en önemlisi işletmelerin ürün maliyetini ve insan kaynağını en aza indirmek mümkündür.

MES kullanmanın faydaları sıralanacak olursa;

  • Üretimdeki süre azalır,
  • Ürün tedariki ve hazırlık süresi azalır,
  • Karmaşık veri giriş sürelerini minimum düzeye indirir,
  • Üretimin kalitesini artırır,
  • Planlama süresini kısaltır,
  • Çalışanların yükünü azaltarak verimliliğin artmasına sebep olur,
  • Verilerin veritabanına işlenmesinden dolayı manuel belge gereksinimini ortadan kaldırır,
  • Ürünlerin teslimat sürelerini kısaltır,
  • Müşteri hizmetlerini geliştirir

Burada dikkat etmemiz gereken nokta MES (üretim yönetim sistemi) uygulaması çok avantajlı gibi görünse de üretimin optimize edilmesinde tek başına yeterliliğe sahip değildir. İleri planlama sistemlerinin kullanımı ile birlikte MES’in kullanılması daha yararlı olacaktır.

MES ve ERP Birlikte Nasıl Çalışır?

MES (Üretim Yönetim Sistemi) ve ERP (Kurumsal Kaynak Planlama) birbiri ile entegre olacak şekilde çalışma şekline sahiptirler. Her iki sistemin kullanılmasıyla birlikte farklı özellikler bir araya gelir. Her iki sistemi aynı anda kullanmak iş yerinizde çok daha iyi sonuçlar almanıza yardımcı olur. Bu iki sistemin entegre edilmesiyle; çalışma şartları iyileştirilir ve işletmelerin iş planlamalarına göre sonuçları izleme olanağı en iyi seviyeye gelebilir. MES bir işte nasıl kararlar alacağını bildirirken, ERP neden karar vermesi gerektiğini bildirmektedir.