PLC (Programmable Logic Controller) Türkçe anlamıyla Programlanabilir Mantıksal Denetleyiciler, bir otomasyon sisteminin vazgeçilmez elemanıdır. Endüstriyel uygulamalarının her alanında yapılan kumanda ve otomasyon çalışmalarının sonucunda ortaya çıkan PLC, kullanıcılarına karmaşık otomasyon problemlerini hızlı, güvenli ve etkin bir şekilde çözüme kavuşturma olanağı sağlamaktadır. İlk olarak 1970 yıllarında geliştirilen PLC’ler makine endüstrisinde role panelleri yerine kullanılmışlardır. 1978 yılında ise NEMA (National Electrical Manufactures Association) kuruluşu tarafından standart PLC’ler üretilerek piyasaya sürülmüşlerdir. Bugün ki PLC’ler karşılaştırıldığında son derece basit yapıda olan bu cihazların yerini ilerleyen zamanlarda çeşitli firmalar tarafından üretilen muhtelif kapasitedeki PLC’ler almıştır. Mitsubishi ve Toshiba gibi firmalar küçük tipte ve kapasite olarak alt ve orta sınıfta sayılabilecek PLC’ler üretirken, Siemens, Omron, General Electric, Westinghouse gibi firmalar PLC sistemlerinin kullanım amaçlarını genişleterek   alt, orta ve üst sınıfta PLC’ler üretmişlerdir.

Günümüzde kullanılan PLC’ler son derece gelişmiş bir teknolojinin ürünü olarak, fabrikaların üretim hatlarında bulunan robotların, taşıyıcı bant, pnömatik ekipman gibi otomasyon sistem elemanlarının elektromekanik kontrolleri için kullanılmaktadır. Üzerlerinde bulunan giriş ve çıkış bağlantıları bulunan PLC’ler bu sayede otomasyon ekipman sensörlerinden kendisine ulaşan verinin okunması, programlanan üretim senaryosuna göre motor sürücüler, selonoid valfler gibi çıkış birimlerinin kontrolü ve diğer giriş/çıkış ve izleme birimleri ile haberleşme faaliyetlerini yürütür.

PLC’lerin Kullanım Amaçları

PLC’ler endüstriyel alanlarda kullanılmak için tasarlanan dijital prensiplere göre üretim senaryosunu yerine getiren, bir sistemi ya da çeşitli sistemlerden oluşan bir grubu giriş çıkış elemanları ile denetleyen, bünyesinde barındırdığı zamanlama, sayma, saklama ve aritmetik işlem işlevleri ile sorumlu olduğu sistemler üzerinde kontrol sağlayan gelişmiş elektronik cihazlardır.

PLC’ler sorumlu oldukları üretim sahasında meydana gelen fiziksel olayları, değişimleri ve hareketleri çeşitli ölçüm cihazları tespit ederek, programlandığı şekilde bir değerlendirmeye tabi tutarlar. Değerlendirme sonuçlarını ise kumanda ettiği sistemler aracılığı ile üretim sahasında yansıtırlar. PLC’ler ile kontrol edilecek sistemler büyüklükleri yönünden farklılıklar arz edebilir. Sadece bir makinanın ya da bir sistemin PLC’ler ile kontörlü yapılabilirken, bir fabrikanın veya komple bir üretim tesisinin bütün kumandası da PLC’ler tarafından yapılabilir. Aradaki fark sadece kullanılan kontrolörün kapasitesinde saklıdır.

PLC’ler günümüzde kendilerine kimya sektöründen gıda sektörüne, imalat hatlarından depolama sistemlerine, marketlerden petrol rafinelerine kadar birçok üretim alanında yer bulmuşlar ve kontrol mühendisliği alanında haklı bir üne kavuşmuşlardır. Elektronik endüstrisinde meydana gelen hızlı teknolojik gelişmelere paralel gelişen PLC teknolojisi, durdurulamaz bir hızla ilerleyen otomasyon alanında yeni kullanım alanları yaratmaktadır. 

PLC ile Bilgisayarlar Arasındaki Farklar

PLC’lerin işlem ünitelerinde bir mikro işlemci veya mikro denetleyici bulunmaktadır. Bu sebeple PLC’ler bir bilgisayardır fakat her bilgisayarın aynı zamanda bir PLC olduğunu söylemek mümkün değildir. PLC’ler tozlu, gürültülü ve nemli ortamlarda görevlerini yerine getirecek şekilde tasarlanmışlardır. Kullandıkları farklı programlama dili, arıza teşhis ve bakım kolaylıklarından dolayı bilgisayarlardan farklıdır. PLC’lerde dışarıdan sensörler yardımı ile alınan dijital ve analog bilgiler boolean ifadeleri kullanarak işlenir ve elde edilen sonuçlar çıkış ünitelerine gönderilir.

PLC ile Hangi İşlemler Gerçekleştirilebilir?

  • Mantık İşlemleri (ve, veya, değil, özel veya),
  • Yükleme ve transfer işlemleri,
  • Aritmetik işlemler,
  • Tersleme işlemleri,
  • Sayma işlemleri,
  • Bellek işlemleri (sonuçların bellekte saklanması),
  • Kaydırma işlemleri,
  • Zamanla ilgili işlemler,
  • Artırma ve eksiltme işlemleri,
  • Blok çağırma işlemleri,
  • Hazır fonksiyonlar ve sistem saatleri.

PLC sistemlerinin Avantajları

PLC’ler mirasını devir aldığı diğer konvansiyonel sistemler ile karşılaştırıldığında pek çok avantajı vardır. Eski sistemlerin beraberinde getirdiği birtakım zorluklar günümüzde PLC’lerin yaygınlaşmasıyla giderilmiştir. Günümüz PLC sistemleri eskiye nazaran çok daha küçük boyutlarda olduğundan, sistemin konumlandırıldığı dolap ya da pano boyutları da doğru orantılı olarak küçülmüştür. Bu da sınırlı alanlarda PLC sistemlerinin kurulması avantajını beraberinde getirmiş, kablolama maliyetlerini düşürmüştür. Ayrıyeten; PLC sistemlerinin kurulumunun son derece kolay olması ve kullanıcılarına; hazır ve kurulu bir sistemin üzerinde ihtiyaç duyulan değişiklik, ilave ve güncelleştirmeleri kolayca yapabilme esnekliği tanıması, PLC’lerin artan bir şekilde yaygınlaşmasına ve endüstriyel otomasyon sistemlerinde gün geçtikçe daha fazla kullanılmalarına ortam hazırlamıştır. Sağlanan bu avantajlarla proje maliyetleri azaltılmış, üretimde etkinlik, verimlik ve süreklilik sağlanarak firmaların rekabet edebilirlik düzeyleri artırılmıştır.